Laten we eerlijk zijn: verzuim en re-integratie staan zelden bovenaan de lijst met favoriete HR-thema’s. Toch zijn het precies die onderwerpen die, als je ze niet tijdig en zorgvuldig oppakt, voor grote problemen kunnen zorgen. Een loonsanctie – tot wel één jaar extra loon doorbetalen – is misschien het bekendste risico, maar zeker niet het enige. Vastgelopen dossiers kosten bergen tijd, energie en frustratie.
Soms kan het zelfs nog verder gaan. Zo moest een zorginstelling een billijke vergoeding van drie jaarsalarissen betalen, omdat de re-integratie niet op orde was. Ook een onderwijsinstelling kreeg een billijke vergoeding van €180.000,- opgelegd na het tegenwerken van een re-integratietraject. Dat zijn bedragen waar je als organisatie flink van kan schrikken en die laten zien hoe klein de marges zijn als het misgaat.
Alle reden dus om re-integratie serieus te nemen en er vroeg bij te zijn. Hoe eerder je de juiste stappen zet, hoe kleiner de kans dat een dossier ontspoort. Dat vraagt om kennis, scherpte en soms ook een beetje lef.
Voordat UWV beoordeelt of een werknemer recht heeft op een WIA-uitkering, vindt de zogenaamde Poortwachterstoets plaats. UWV kijkt dan of alle verplichte stappen op tijd en zorgvuldig zijn gezet. Als er geen sprake is van een voldoende re-integratieresultaat, dan beoordeelt UWV of de re-integratieinspanningen in Spoor 1 en Spoor 2 voldoende zijn geweest.
Tekortkomingen in Spoor 2 leiden met enige regelmaat tot een loonsanctie. Reden genoeg om hier verder in te duiken.
Onder re-integratie in Spoor 2 verstaan we alle activiteiten gericht op werkhervatting buiten de eigen organisatie. Spoor 2 moet allereerst op tijd worden gestart, uiterlijk binnen zes weken na de eerstejaarsevaluatie. In dit artikel gaan we vooral in op de tweede eis, namelijk dat het geheel aan activiteiten in Spoor 2 ‘adequaat’ moet zijn. Wat betekent dat precies?
Het vertrekpunt van een Spoor 2 traject is het re-integratieplan. Daarin staan het persoonsprofiel, het zoekprofiel en de momenten waarop je voortgangsrapportages ontvangt. Het persoonsprofiel beschrijft de uitgangspositie van de werknemer: ervaring, vaardigheden, opleiding en belastbaarheid. Op basis van het persoonsprofiel wordt het zoekprofiel opgesteld. Dat gaat over de branches en functies waar de werknemer de meeste kans maakt op werkhervatting.
De kern van het plan is de beschrijving van een logische reeks activiteiten om de afstand tussen beide profielen te verkleinen, inclusief een inschatting van de tijd die daarvoor nodig is.
Dat is de theorie. Maar hoe werkt dit in de praktijk?
Een Spoor 2 traject is altijd maatwerk. Van een manager met een breed cv mag je als regel gerichte sollicitaties verwachten op functies die passen bij zijn profiel, belastbaarheid en de arbeidsmarkt. Een laaggeschoolde werknemer die weinig digitale vaardigheden heeft, heeft wellicht nog andere ondersteuning nodig. Denk bijvoorbeeld aan een computercursus of sollicitatietraining.
In een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep stond de vraag centraal of een Spoor 2 traject onvoldoende is als er maar drie concrete sollicitaties zijn gedaan.
De Centrale Raad vond van niet. De werknemer had door zijn leeftijd en eenzijdig arbeidsverleden een grote afstand tot de arbeidsmarkt en had nooit eerder gesolliciteerd. Daarom lag in het begin van het Spoor 2 traject de nadruk op sollicitatietraining en begeleiding. Een logische keuze, aldus de Centrale Raad van Beroep, en een goede verklaring voor het beperkte aantal sollicitaties. Om die reden werd de door UWV opgelegde loonsanctie van tafel geveegd.
Bij de re-integratie activiteiten in Spoor 2 mag je volgens de Werkwijzer Poortwachter rekening houden met de ambities, wensen en voorkeuren van de werknemer. Dat is begrijpelijk, want het vergroot de kans op duurzame werkhervatting. Maar let op: wensen en voorkeuren zijn niet leidend. Dat blijkt ook uit recente uitspraken van de rechtbank Gelderland.
In de eerste uitspraak was het zoekprofiel vrij breed: van maatschappelijke zorg tot onderwijs, muziekdocent en administratieve werkzaamheden. Door de voorkeur van de werknemer lag de focus vooral op muziek. Zijn opleidingen sloten daar echter nauwelijks op aan. Daardoor zijn kansen gemist, met name omdat niet tijdig is gezocht in administratieve functies. De loonsanctie was volgens de rechtbank dan ook terecht.
In de tweede uitspraak ging het om een ambulant begeleider met zoekrichtingen in productiewerk en administratief werk. Zij gaf aan dat zij daar niet gelukkig van werd en er geen uitdaging in zag. De arbodienst, het re-integratiebureau en de werkgever besloten de druk niet op te voeren, mede vanwege haar psychische kwetsbaarheid. De rechtbank oordeelde dat er re-integratiekansen zijn gemist. De kwetsbaarheid van werkneemster was geen deugdelijke grond om minder te doen. De loonsanctie bleef ook hier in stand.
Wat leren we hiervan? Een Spoor 2 traject is maatwerk en moet aan hoge eisen voldoen. Het kan verstandig zijn je te laten bijstaan door een gespecialiseerd re-integratiebedrijf. Houd daarbij wel altijd vinger aan de pols. Jij blijft eindverantwoordelijk en kunt je niet verschuilen achter onjuiste adviezen van ingeschakelde deskundigen. Dat geldt zelfs voor onjuiste medische adviezen van de bedrijfsarts. Hopelijk verandert dit laatste in de toekomst. Er zijn plannen om het advies van de bedrijfsarts leidend te maken.
Enkele tips om problemen in Spoor 2 te voorkomen:
Een adequaat Spoor 2 traject vraagt om maatwerk én regie. Door tijdig te starten, kritisch mee te lezen en stevig bij te sturen wanneer dat nodig is, voorkom je loonsancties en houd je grip op de re-integratie. Uiteindelijk helpt dat niet alleen de werknemer verder, maar ook jou en jouw organisatie.
Dit artikel is geschreven door Charelle van Tilborg, adviseur en trainer arbeidsrecht & HRM, bij HR-platform RAP. RAP is een unieke combinatie van gebruiksvriendelijke software en de expertise van een team van HR-specialisten en arbeidsjuristen dat voor jou klaar staat. Met RAP krijg jij snelle én betrouwbare antwoorden op al jouw HR-vragen. Wil je meer weten over hoe RAP jou kan helpen in je dagelijkse werk? Bekijk dan onze productpagina.
