Veel organisaties investeren volop in vitaliteit, leiderschap en duurzame inzetbaarheid. Toch blijft één belangrijke factor vaak onderbelicht: de behoefte van mensen aan plezier en verbinding op het werk. Juist in een tijd van personeelstekorten en hoge werkdruk staan deze onder druk, terwijl ze essentieel zijn voor werkgeluk, betrokkenheid en veerkracht. NS investeert hier bewust in en dat werpt zijn vruchten af.
Maar hoe creëer je een werkcultuur waarin medewerkers zich verbonden voelen met elkaar én plezier ervaren in hun werk? Die vraag wordt steeds urgenter. Want organisaties waarin medewerkers plezier en verbinding ervaren, zien vaak hogere betrokkenheid, meer veerkracht en betere samenwerking.
Bij NS staat werkgeluk nadrukkelijk op de agenda. Vanuit de overtuiging dat werk niet alleen draait om prestaties, maar ook om menselijkheid, ontmoeting en betekenis, zijn de afgelopen jaren tal van initiatieven ontstaan die plezier en verbinding stimuleren. Volgens Feyz Karaca, teammanager Ticket & Service en een van de kartrekkers van werkgeluk binnen NS, zit de kracht vooral in doen. “Bij werkgeluk moet je lef tonen en actie ondernemen. We zijn gestopt met uitleggen wat het is en zijn het gewoon gaan doen.”
Plezier op het werk ontstaat wanneer mensen positieve energie ervaren, kunnen lachen, zichzelf kunnen zijn en opgaan in wat ze doen. Wetenschapsjournalist Catherine Price schrijft in The Power of Fun – Why fun is the key to a happy and healthy life dat bij ‘echt plezier’ drie elementen samenkomen: flow, verbinding en speelsheid. Je gaat dan op in de activiteit, voelt je verbonden met anderen en doet iets niet alleen omdat het moet, maar ook omdat het energie geeft.
Verbinding gaat nog een laag dieper. Mensen hebben van nature behoefte om ergens bij te horen. Op het werk betekent dat dat medewerkers zich gezien, gehoord, gesteund en gewaardeerd willen voelen. Daarbij is het belangrijk dat ze collega’s en leidinggevenden kunnen vertrouwen en dat ze zichzelf kunnen zijn. “Het is belangrijk dat de ander voelt dat hij ertoe doet”, zegt Arta van Mil, hoofd Service & Operatie van het walpersoneel. “Dat iemand aan het eind van de dag naar huis gaat met het idee dat hij van waarde was en een goede bijdrage heeft geleverd.”
Plezier en verbinding behoren bovendien tot de sterkste voorspellers van werkgeluk. Mensen die positieve relaties ervaren op het werk en regelmatig positieve emoties beleven, zijn doorgaans meer betrokken, productiever en minder geneigd om de organisatie te verlaten.
Een cultuur van plezier en verbinding begint bij leiderschap. Leidinggevenden spelen een sleutelrol in de vraag of medewerkers zich veilig, gewaardeerd en verbonden voelen. Bij NS krijgt dat vorm via mensgericht leiderschap: leidinggeven vanuit aandacht, luisteren en echt contact maken.
Teammanager machinisten Lieke Nieuwenhuis ziet dat als een wezenlijk onderdeel van haar werk. “Als een medewerker zich gehoord, gezien en gewaardeerd voelt, komt er veel meer uit”, vertelt ze. Ze zoekt machinisten op in de trein, in de pauzeruimte of tijdens een kop koffie. “Ik gebruik alle middelen om contact te houden.”
Juist in een organisatie waar medewerkers onregelmatig werken, verspreid zijn over het land en niet dagelijks samen op één kantoor zitten, vraagt verbinding om bewuste aandacht, benadrukt ook Van Mil: “Ben waar je mensen zijn. Ga naar de operatie, luister naar signalen zodat je weet wat er speelt. Zo kun je anticiperen op wat er gebeurt. En ben betrouwbaar: maak tijd voor zorgen, pak ideeën op en kom afspraken na.”
Plezier laat zich niet afdwingen. De kunst is om omstandigheden te creëren waarin plezier en verbinding vanzelf kunnen ontstaan. Dat kan op kleine, informele momenten. Bij NS is Happy Tosti Friday daar een aansprekend voorbeeld van. Managers bakken tosti’s voor medewerkers, gewoon op de werkplek. “Eten verbindt”, zegt Nieuwenhuis. “Tijdens het eten heb je de mooiste gesprekken.” Inmiddels gebeurt dit op meerdere stations en op verschillende momenten.
Een ander initiatief is Happy Monday. Wat begon als een positieve tegenhanger van Blue Monday, groeide uit tot een dag vol activiteiten voor en door medewerkers. “We organiseren activiteiten op verschillende locaties: workshops, nagelstudio, tekenen, smoothies, yoga, kickboksen, creatieve sessies… van alles”, vertelt Nieuwenhuis. “Het geeft plezier, verbinding en een glimlach.”
Toch zit plezier niet alleen in gecreëerde situaties, maar juist in het alledaagse werk. Zo zorgt humor voor lichtheid. Even samen lachen om een grappige situatie, een gevatte opmerking tijdens een overleg of zelfs om een fout. In een omgeving waarin veel van mensen wordt gevraagd, helpt humor om spanning te verminderen, moeilijke situaties te relativeren en verbinding te creëren tussen collega’s. Humor maakt mensen toegankelijker en helpt om ook in uitdagende situaties perspectief te houden.
Waarom is dit alles zo belangrijk? Omdat plezier en verbinding direct bijdragen aan het vermogen van medewerkers om met druk en tegenslag om te gaan. Dat ziet NS dagelijks in de praktijk. Medewerkers hebben te maken met volle treinen, onregelmatige diensten, onverwachte situaties en soms kritische reizigers. Nieuwenhuis ziet een duidelijk verband tussen werkgeluk en veerkracht. “Als je goed in je vel zit, ben je veerkrachtiger. Je kunt situaties beter aan, lost dingen sneller op en laat nare momenten makkelijker van je afglijden.”
Ook zingeving speelt een belangrijke rol. Mensen willen ervaren dat hun werk ertoe doet en dat zij bijdragen aan iets groters dan zichzelf. Ook daar zet NS op in. Karaca: “We doen veel met vrijwilligersactiviteiten. Zo ontvangen we IMC Weekendscholen in Rotterdam. We laten kinderen uit kansarme gezinnen kennismaken met NS en zien hen als toekomstige reizigers en collega’s.” Zulke initiatieven hebben maatschappelijke waarde, versterken trots en laten zien dat de organisatie meer is dan een werkgever alleen.
NS zoekt op deze thema’s ook actief de verbinding buiten de eigen organisatie. Op initiatief van NS is, samen met het HappinessBureau, het Vibes-netwerk ontstaan, dat staat voor verbinden, inspireren, betrekken, enthousiasmeren en samenwerken. Van Mil noemt het netwerk “van enorme waarde”. Verschillende organisaties hebben zich aangesloten om van elkaar te leren over thema’s als werkplezier, verbinding en zingeving. “Je kunt elkaar positief besmetten.”
1. Maak plezier en verbinding meetbaar
Neem vragen over plezier, verbondenheid en onderlinge relaties op in medewerkers- of werkgelukonderzoeken. Bespreek de uitkomsten en onderneem zichtbare acties.
2. Besteed vanaf dag één aandacht aan verbinding
De basis voor verbondenheid wordt vaak gelegd tijdens de onboarding. Koppel nieuwe medewerkers direct aan één of meerdere collega’s die hen wegwijs maken in de organisatie.
3. Kijk kritisch naar belemmeringen in de cultuur
Plezier en verbinding gedijen niet in een omgeving waarin angst, politieke spelletjes of een sterke hiërarchie de boventoon voeren. Onderzoek welke factoren binnen jouw organisatie verbinding in de weg kunnen staan en werk aan psychologische veiligheid op de werkvloer.
4. Geef medewerkers ruimte om zichzelf te zijn
Mensen voelen zich sneller verbonden wanneer ze niet voortdurend een professioneel masker hoeven opzetten. Investeer daarom in een cultuur waarin verschillen worden gewaardeerd en authenticiteit wordt aangemoedigd.
5. Creëer meer ontmoetingsplekken
De inrichting van de werkomgeving heeft invloed op verbinding. Creëer ruimtes waar collega’s elkaar spontaan kunnen ontmoeten, samenwerken of informeel kunnen bijpraten.
6. Deel successen zichtbaar
Teams groeien naar elkaar toe wanneer ze samen successen vieren. Maak daarom ruimte om regelmatig stil te staan bij behaalde resultaten, mooie klantverhalen en persoonlijke mijlpalen.
7. Neem plezier en verbinding op in je leiderschapsvisie
Leidinggevenden hebben een voorbeeldfunctie. Besteed in hun opleiding aandacht aan hoe ze een cultuur van vertrouwen, plezier en verbinding kunnen creëren.
8. Vermijd een one-size-fits-all-aanpak
Niet iedereen haalt energie uit dezelfde activiteiten. De één zoekt verbinding tijdens een vrijwilligersdag, de ander tijdens een lunchwandeling of een inhoudelijke kennissessie. Bied dus verschillende manieren waarop medewerkers plezier en verbinding kunnen ervaren.
Plezier en verbinding zijn geen bijvangst, maar essentiële bouwstenen voor een gezonde, sterke organisatie. Ze vormen een belangrijke basis voor werkgeluk, betrokkenheid, samenwerking en veerkracht. Organisaties die hierin investeren, creëren niet alleen een prettigere werkomgeving, maar werken ook aan duurzame prestaties. Vaak begint het met iets kleins: een grappige opmerking, een leidinggevende die oprecht geïnteresseerd is of collega’s die samen een tosti eten. Voor organisaties ligt daarin misschien wel de belangrijkste les: creëer ruimte voor menselijk contact. Want wanneer medewerkers plezier ervaren, zich verbonden voelen met anderen en betekenis vinden in hun werk, ontstaat een organisatie waarin mensen niet alleen beter presteren, maar ook met meer energie en trots aan het werk zijn.
Gea Peper is werkgeluk expert, keynote speaker en oprichter van het HappinessBureau, dat als doel heeft werkgeluk in organisaties (verder) te vergroten. Ze is hoofddocent van de opleiding Werkgelukdeskundige en co-auteur van de bestsellers Word een Woest aantrekkelijke Werkgever met Werkgeluk en Employee Experience – Happy People Better Business.
