AI-tools zijn overal. In HR, in communicatie, in beleid en analyse. En toch blijft het daadwerkelijke gebruik bij HR-professionals laag. Tijdens een break-outsessie van gedragspsycholoog en AI-nerd Sanne Cornelissen blijkt dat meer dan de helft van de HR-professionals AI gebruikt, maar slechts een klein deel dat dagelijks doet. Volgens Cornelissen zegt dat weinig over de technologie, maar alles over gedrag. “Niet de beschikbaarheid van AI is het probleem, maar de adoptie ervan.”
AI is goed in veel. In analyseren, samenvatten, structureren en formuleren. Dat raakt ons denkproces. “Worden we hier luier van? Absoluut. We gaan ook dingen verleren. Zoals je dat nu al ziet met navigeren, rekenen of het onthouden van telefoonnummers. Dit soort dingen zijn niet erg, maar nu het ons denkproces raakt is het wel serieus om daarnaar te kijken.”
Cornelissen is daar helder over: AI weet alles van de wereld, maar niets van context, intentie of betekenis. Het systeem herkent patronen, maar maakt geen afweging. Het genereert output, maar voelt geen verantwoordelijkheid.
“Als iedereen AI gebruikt, win jij met denken”
Een veelbelovende belofte van AI is tijdswinst. Twintig tot dertig procent, zo wordt vaak gezegd. Maar Cornelissen stelt een ongemakkelijke vraag: wat doen we met die tijd?
Meer output is het makkelijke antwoord. Vollere agenda’s, sneller werken, meer afvinken. Maar precies daar schuilt het risico. In eerdere technologische golven zagen we hetzelfde patroon: efficiëntie leidt zelden tot rust. Zonder bewuste keuzes verdwijnt tijdswinst simpelweg in nieuwe taken.
Cornelissen gebruikt een krachtige metafoor: werken met AI is als dirigeren. De technologie speelt de instrumenten. De mens bepaalt het tempo, de dynamiek en het moment van inzet.
Dat betekent ook: wie alles aan AI overlaat, geeft de regie uit handen. Denken wordt dan gereduceerd tot controleren. En precies dát is waar kwaliteit verloren gaat.
Onderzoek laat zien dat mensen die AI gebruiken zonder eerst zelf na te denken, minder betrokken zijn bij het resultaat en sneller hun kritisch vermogen kwijtraken. De eerste output van een systeem wordt het startpunt van het denken, in plaats van een verrijking ervan.
Het alternatief vraagt meer moeite, maar levert meer op: eerst zelf duiden, dan AI inzetten als tegenkracht, sparringpartner of versneller. Niet als vervanging.
De discussie over AI in organisaties gaat vaak over tools, richtlijnen en risico’s. Maar de kernvraag is gedrag. Wat belonen we? Wat faciliteren we? En waar maken we expliciet ruimte voor denken? Cornelissen pleit dan ook voor het beschermen van de vrijgekomen tijd en het belonen van denken, in plaats van alleen de output. Dat betekent een duidelijke verschuiving van focus op tools naar reflectie en denkruimte.
Het motto van Cornelissen is vandaag de dag relevanter dan ooit. De grootste winst zit niet in méér willen, maar in daadwerkelijk anders doen. “Knip het op en zet kleine stapjes”, adviseert ze. “Waar zit voor jou de grootste winst met AI? Welke stap kun je vandaag al zetten? Maak het klein. Door dagelijks vijf minuten met AI te werken, ontstaat routine en wordt het vanzelf gemakkelijker.”
Cornelissen vergelijkt AI-adoptie met het veranderen naar een gezondere levensstijl. We weten allemaal dat meer bewegen en gezonder eten goed voor ons is, maar dat daadwerkelijk volhouden vraagt om gedragsverandering, niet om goede intenties. “Precies zo werkt het met AI. Niet door alles in één keer te willen veranderen, maar door consequent kleine keuzes te maken, ontstaat ruimte voor betere gewoontes. En daarmee ook voor beter werk.”
Dit artikel is geschreven naar aanleiding van een lezing die Sanne Cornelissen gaf tijdens het Jaarcongres HRM bij Driessen Groep.
