Aangeboden door Haert
Een manager huurt een zzp’er in voor een afgebakende opdracht. De eerste weken verloopt alles volgens afspraak. Dan schuift de zzp’er aan bij het teamoverleg. Even later staat er een beoordelingsgesprek in de agenda en geeft de manager aanwijzingen over hoe het werk moet worden uitgevoerd. Dat gebeurt uit collegialiteit en uit de wens om grip te houden. Op papier is de professional nog steeds zelfstandig, maar in de praktijk lijkt de samenwerking steeds meer op een dienstverband.
Anouk van den Berk, Team Lead van de backoffice bij Haert, ziet dit regelmatig gebeuren. Door de strengere handhaving op schijnzelfstandigheid zijn veel organisaties onzeker geworden over zzp-inhuur. Sommigen kiezen de veiligste weg en stoppen er helemaal mee. Volgens Anouk is dat lang niet altijd nodig. Zzp-inhuur is nog steeds mogelijk en een organisatie hoeft niet zelf alle juridische nuances te doorgronden om een verantwoorde keuze te maken.
Er is sprake van schijnzelfstandigheid wanneer iemand als zzp’er wordt ingehuurd, maar werkt op een manier die bij een werknemer past. Stelt men dat achteraf vast, dan kan de opdrachtgever te maken krijgen met naheffingen van loonheffingen en premies. Afhankelijk van de situatie komen daar pensioenverplichtingen, boetes of claims van de werkende bij.
Anouk erkent dat dit ingrijpend klinkt. “Toch is het geen reden om zzp’ers volledig uit te sluiten. Als je vooraf goed naar de behoefte en de opdracht kijkt en tijdens de samenwerking alert blijft, beperk je de meeste risico’s.”
Opdrachtgevers komen bij Haert vooral met de vraag wat nog wel en wat niet kan. Haert helpt hen om vooraf de juiste inhuurvorm te kiezen, de benodigde afspraken vast te leggen en tijdens de opdracht te bewaken of de praktijk daarbij aansluit. Het startpunt is de inhoudelijke behoefte. De contractvorm komt daarna.
Hoe ziet die behoefte eruit? Anouk onderscheidt twee situaties. Een organisatie die tijdelijk reguliere werkzaamheden wil laten overnemen, bijvoorbeeld door ziekte of extra drukte, vraagt om extra capaciteit. Daar passen detachering of uitzenden vaak beter. Een afgebakende opdracht waarvoor specifieke expertise nodig is, kan wel bij een zzp’er passen.
Ze maakt het concreet met een voorbeeld: “Denk aan een loodgieter die een lekkende kraan komt repareren. Hij neemt zijn eigen kennis en gereedschap mee, bepaalt zelf hoe hij het probleem oplost en stuurt daarna een factuur. Zo hoort een zzp’er ook te werken. Hij is betrokken bij de opdracht en geen vast onderdeel van de bezetting.”
De zelfstandige komt dus binnen om een resultaat te leveren, bepaalt binnen de gemaakte afspraken zelf de aanpak en vertrekt weer wanneer de opdracht klaar is. Door aan de voorkant te onderzoeken wat de organisatie werkelijk nodig heeft, bepaalt de contractvorm niet de keuze. Blijkt een zzp’er niet de beste oplossing, dan kijkt Haert samen met de opdrachtgever welke andere vorm wel past.
Ook het soort werk geeft geen zekerheid. Anouk laat dat zien aan de hand van twee zelfstandige WOZ-taxateurs die voor een gemeente werken. De eerste voert doorlopend dezelfde reguliere taxaties uit als de medewerkers in loondienst en werkt vrijwel alleen voor die gemeente. De tweede heeft een eigen makelaarskantoor en komt langs voor een beperkt aantal moeilijk te taxeren objecten waarvoor specialistische kennis nodig is.
Beiden hebben op papier hetzelfde beroep. Het totaalplaatje verschilt wel. De eerste vult feitelijk een structurele plek in binnen de organisatie. De tweede wordt als ondernemer ingeschakeld voor een duidelijk afgebakend resultaat. “De functietitel zegt weinig”, aldus Anouk. “De inrichting van de opdracht en de samenwerking geeft de doorslag.”
Daarom biedt een contract, een KvK-inschrijving, een bepaald aantal opdrachtgevers of een tijdelijke looptijd nooit op zichzelf houvast. Het zijn onderdelen van één bredere beoordeling, waarin het hele beeld moet passen bij zelfstandig ondernemerschap. Haert kijkt daarbij naar de behoefte van de organisatie en de inhoud van de opdracht, naar de manier waarop de professional onderneemt en naar de afspraken over de uitvoering van het werk. Zo ontstaat een onderbouwde beoordeling van de concrete situatie.
Een opdracht die vooraf goed is ingericht, blijft niet automatisch passend. Het scenario uit het begin van dit artikel laat dat zien. Een zzp’er die steeds meer bij het team wordt betrokken, krijgt langzaam de positie van een werknemer. Feedback geven mag, vertelt Anouk, maar bij een zelfstandige staat het afgesproken resultaat centraal en de manier van werken is aan hemzelf.
Haert kijkt daarom regelmatig tijdens de looptijd of de samenwerking nog verloopt zoals afgesproken. Dreigt de opdracht op een werknemersrol te gaan lijken, dan adviseert Haert op tijd en stuurt bij. Soms kan de opdracht opnieuw worden afgebakend. In andere gevallen past een andere inhuurvorm beter. Een veranderende situatie hoeft zo niet meteen tot problemen te leiden.
Een goed contract helpt alleen als de samenwerking in de praktijk erbij aansluit. Anouk adviseert organisaties daarom om vóór én tijdens de opdracht een vaste route te volgen. Die route begint bij de behoefte. Bepaal of de organisatie specialistische expertise en een concreet resultaat nodig heeft of vooral extra capaciteit voor reguliere werkzaamheden. Baken daarna de opdracht af en leg vast welk resultaat de zelfstandige oplevert, wat de looptijd is en hoeveel ruimte de professional krijgt om het werk zelf in te richten. Beoordeel ook de ondernemer zelf, aan de hand van de manier waarop iemand daadwerkelijk onderneemt en niet alleen van een KvK-inschrijving of het aantal opdrachtgevers.
Zorg er vervolgens voor dat ook de hiring manager weet wat zelfstandig werken in de dagelijkse praktijk betekent. Een manager die stuurt op het afgesproken resultaat, voorkomt dat hij zich met de uitvoering gaat bemoeien. Evalueer ten slotte regelmatig of de opdracht nog wordt uitgevoerd zoals oorspronkelijk bedoeld. Is de samenwerking veranderd, stuur dan tijdig bij of kies een beter passende inhuurvorm.
Anouk benadrukt dat daarbij openheid van beide kanten nodig is. Staat op papier dat iemand zelfstandig werkt, terwijl een manager die persoon feitelijk als werknemer aanstuurt, dan blijft de praktijk bepalend.
Dit artikel is geschreven door Haert, inhuurspecialist voor de (semi) publieke sector.
De Inhuurgids is een gratis handzaam boekje dat een praktisch én verdiepend kompas biedt om bewust op externe inhuur te sturen.
Jouw kompas in de wereld van inhuur. Dit boekje met praktische inzichten, modellen en praktijkverhalen biedt inspiratie om bewust op externe inhuur te sturen.
