Publiek Perspectief is vanaf nu Trends in HR. Blijf via dit platform op de hoogte van de laatste trends & ontwikkelingen voor HR.

Artikel/ 12 januari 2008

Red de korenwolf!

2008 wordt een uniek jaar voor gemeenten in Nederland. Sinds 1992 heeft er ieder jaar tenminste één gemeentelijke herindeling plaatsgevonden. In 2008 is dit wonderwel voor het eerst in lange tijd niet het geval. Maar om nou te zeggen dat het rustig is op het herindelingsfront: niet echt! Ook de afgelopen weken is Ralph Pans, directievoorzitter van de VNG, een aantal maal in het nieuws geweest. Zijn boodschap is ondermeer dat hij ‘grote twijfels heeft of gemeenten onder de 20.000 inwoners in de toekomst in staat zullen zijn om de eigen broek op te houden’.

De gemeente is een uitstervend ras aan het worden. Rond 1900 waren er nog zo’n 1100 gemeenten in Nederland. Zeventig jaar later waren dat er nog 950. Inmiddels zijn er op 1 januari 2008 nog 443 dappere strijders over gebleven. In iets minder dan 40 jaar is het aantal dus ruim gehalveerd. Als de gemeente een onschuldig knaagdiertje als een korenwolf zou zijn, of wellicht een bedreigd stukje bos , dan was het hele land nu in rep en roer geweest. Activisten zouden de barricades opgaan of zich persoonlijk vastketenen aan hun geliefde bomen. Maar niets is minder waar. In een tijd van globalisering razen we allemaal vol gas over de, liefst 8-baans, snelweg. Of, als het even kan, verplaatsen we ons helemaal niet meer fysiek, maar racen we de hele dag over de digitale snelweg. Het is toch wel heel erg lastig om een dassendoorgang onder een 8-baans of digitale snelweg aan te leggen voor het instituut ‘gemeente’. En een ambtenaar die zich vastketent met de burgemeestersketting aan het loket van de Sociale Dienst heeft vast veel publiciteitswaarde, maar erg veel indruk zal het niet maken. De vraag is bovendien of je dat als gemeente nog moet willen.

Zakelijk gezien lijkt het namelijk allemaal zo klaar als een klontje. Het takenpakket van de gemiddelde gemeente is ontzettend breed, divers en groeiende. Daar is veel kennis en kunde voor nodig. Kennis en kunde is schaars. Hoe beter je in staat bent om dit schaarse goed te vinden, te benutten en te behouden, hoe beter je het als (gemeentelijke) organisatie zult doen. Opschaling en bundeling van krachten is daarmee zakelijk gezien een logische stap, hoewel tot nu toe de positieve resultaten hiervan niet altijd goed zichtbaar en meetbaar zijn geweest.

Onderbuikgevoel
Bij alle discussies rondom gemeentelijke herindelingen speelt echter het onderbuikgevoel een grote rol. In vrijwel iedere plaats worden de troepen gemobiliseerd en actiecomités opgericht zodra het woord herindeling valt. Ieder dorp heeft wel zo zijn eigen ‘harde kern van echte, originele dorpelingen’. Een groep die al van generatie op generatie in het dorp woont, die uitermate actief is in het verenigingsleven en mede de kleur en cultuur van het dorp bepaalt. Met name deze groep lijkt, onder aanvoering van de lokale politieke partijen, iedere keer de barricades op te gaan om te protesteren tegen de samenvoeging. En al helemaal als de herindeling plaats zou vinden met juist díe buurman, waarvan de plaatselijke voetbalvereniging al sinds jaar en dag de grote rivaal is. Overigens is dat niet alleen voorbehouden aan dorpen: wie wel eens naar de streekderby Vitesse-NEC is geweest, weet dat een zwaarbevochten overwinning op de buurman het seizoen in één klap goed maakt. Het dorp ontleent niet alleen zijn uitstraling, identiteit en kleur aan de inwoners en supporters, andersom is het ook het geval. De dorpelingen en supporters ontlenen hun identiteit ook deels aan hun dorp en/of cluppie én het afzetten tegen het nabijgelegen dorp en/of cluppie. Da’s hartstikke mooi, maar maakt het ook erg lastig als je vervolgens genoodzaakt bent om samen te gaan met juist die buurman.

Identiteit en raakvlakken
Maar ja, een goede buur is beter dan een verre vriend. In de huidige tijden ontlenen mensen toch steeds minder hun identiteit aan hun dorp of gemeente. In een kleine wereld is het fijn om je identiteit te ontlenen aan het dorp en de mensen erin, ook al heb je eigenlijk niet zo heel veel raakvlakken met ze. Wat moet je anders? Maar nu vind je met twee drukken op de knop mensen over heel de wereld die net als jij gek zijn op dezelfde auto, postzegels, muziek of welke andere wazige hobby je ook mag hebben. Mensen aan de andere kant van de wereld met wie je meer raakvlakken hebt dan met het hele dorp bij elkaar opgeteld.

Ik zeg daarmee niet dat het dorp en/of de gemeente geen bestaansrecht meer heeft. Ik denk echter wel dat het goed is om het concept van de gemeente mee te laten evolueren met de veranderende habitat van dat prachtige beestje. Want net als de korenwolf is ook een (gemeentelijke) organisatie gedoemd om uit te sterven wanneer de kracht, middelen en kennis ontbreken om in de veranderende wereld stand te houden. Maar ik vertrouw er op dat ook gemeentes zich er nooit helemaal onder zullen laten krijgen, net als de korenwolf die het uiteindelijk toch gered heeft. En ja, anders zal er niets anders opzitten dan te kijken of we de gemeenten op de lijst voor Natuur- en/of Rijksmonumenten kunnen krijgen……

Deel deze pagina
Jeroen Driessen
Als CEO geeft Jeroen met inspiratie en passie voor het HR-vak leiding aan Driessen Groep. Zijn focus op het geluk van medewerkers is volgens hem bepalend voor het succes. Als columnist en veelgevraagd spreker vertelt hij hier gepassioneerd over.
Meer van deze auteur