Artikel
19 jan '11
19 januari '11
4 min

Arbeidsmarkt­be­leid; onmogelijke opgave?

Het Kabinet Rutte-Verhagen is aangetreden. Een rode draad tijdens alle verschillende formatierondes was het totale pakket aan bezuinigingen: € 18 miljard. Inmiddels heeft een groot aantal organisaties in de non-profit sector kenbaar gemaakt dat er moet worden bezuinigd. Soms door aan te kondigen dat er budgetten worden verlaagd en soms door eerst te roepen dat er mensen uit moeten. Ongeacht de gekozen methode kan worden geconcludeerd dat er nagenoeg altijd medewerkers afvloeien.

De praktijk leert dat op het allerhoogste abstractieniveau het vaak eenvoudig is om de bezuinigingen in te boeken. Immers door bewust weg te blijven bij details en met gebruikmaking van korte, algemene, omschrijvingen is snel het beeld geschetst dat het allemaal kan. Maar zodra het op het tactische en operationele niveau terecht komt dienen zich vaak  verschillende problemen aan. Nu is het een bekend gegeven dat bij alle bezuinigingsoperaties er snel en vaak geroepen wordt waarom die bezuinigingen niet kunnen worden  gerealiseerd. In een aantal gevallen hebben die “roepers” echter wel degelijk gelijk.

Mismatch
Eén van de belangrijkste uitdagingen waar met name het management en de HRM-afdelingen voor worden gesteld is de zogeheten “mismatch”. Die laat zich als volgt typeren:

  • Op afdeling A is vanwege de leeftijdsopbouw sprake van een groot natuurlijk verloop de komende tijd. De taken van die afdeling worden echter aangemerkt als noodzakelijk en onmisbaar. Daarop wordt niet bezuinigd. Het natuurlijk verloop dient op een of andere manier te worden opgevangen.
  • Daarentegen is op afdeling B sprake van de situatie dat er nauwelijks mensen vertrekken terwijl de taken als te intensief of zelfs gedeeltelijke overbodig zijn aangemerkt en de consequentie daarvan is dat er drastisch moet worden bezuinigd. Een deel van het personeel kan worden aangemerkt als overbodig of boventallig.

Natuurlijk is er een sociaal statuut waarin gedwongen ontslagen worden uitgesloten. Niet te vergeten: een mooi bezuinigingsmiddel is het verlagen van het opleidingenbudget. Maar er zijn soms financiële verplichtingen (bijvoorbeeld wachtgeld) waardoor de beoogde bezuiniging direct sterk onder druk komt te staan. Deze geschetste situatie komt in vele varianten voor in veel non-profit organisaties.

De onmogelijke opgave is duidelijk: HRM moet het management ondersteunen en adviseren bij het oplossen van dit duivelse dilemma. Maar hoe? Vacatures bij bijvoorbeeld een administratieve afdeling laten zich niet makkelijk vullen met technici die gewend zijn met hun handen te werken. En baliefuncties waar het klantcontact centraal staat zijn niet weggelegd voor gedegen beleidsmedewerkers. De boekhouder als docent Engels? Ook de vraag of we werken volgens het principe van LIFO is een wezenlijke. Want hoe sluit een en ander aan op ons levensfasebeleid?

Klassieke instrumenten
De neiging zal zijn om te grijpen naar de klassieke instrumenten. Uiteraard hebben wij samen met branchegenoten (of buren) een mobiliteitscentrum. En dé trend is het oprichten van gemeenschappelijke afdelingen of shared service centra (overheid) dan wel bestuurlijke schaalvergroting (bijvoorbeeld Zorg & Welzijn alsmede Onderwijs). Maar zijn dat dan wel de oplossingen? De ervaring leert dat dit soort oplossingen snel worden omarmd om het echte vraagstuk te omzeilen. De oplossing wordt immers afhankelijk gemaakt van de acties van anderen. En als de bezuiniging niet gehaald wordt dan is dat de start van “het-grote-Zwarte-Pieten”. Daar is echter helemaal niemand bij gebaat. De echte oplossing is: wij moeten bereid zijn om de consequenties van de gemaakte (bezuinigings-)keuzes te aanvaarden en de daarbij behorende procedures op de juiste manier afwikkelen. Als we nu niet de juiste acties  ondernemen krijgen wij dit als HRM-ers en management over een paar jaar dubbel en dwars op ons bordje.

Onmogelijke opgave: De oplossing??
Wilt u meer weten over dit onderwerp en lezen wat de visie van Driessen is in dit geheel? Download gratis het volledige HRM magazine Driessen PERSoonlijk met het thema Arbeidsmarktbeleid.